Fale

Ua e sauni e amata le toe fa'afouina po'o le fausiaina? Ia mautinoa ua ia te oe se pemita fau fale a'o le'i amataina le galuega.

Atonu e te manaʻomia se pemita fau fale pe afai o oe:

  • fausiaina pe toe fa'afouina
  • fa'alauteleina o se fale po'o se pisinisi
  • fa'apipi'iina o se vaita'ele, spa po'o se fale teu oloa
  • faatinoina o isi galuega faufale

E manaʻomia ea se pemita fau fale?

Fale Fou

Afai o loʻo e fuafuaina se fale fou, e tatau ona e talosaga mo se Pemita Faufale. Atonu foʻi e te manaʻomia le talosaga mo se pemita fuafuaina e fuafua i uiga o lau fale.

Toe Fa'afouina ma Fa'aopoopoga 

E manaʻomia ona e talosaga mo se pemita fau fale pe afai o lau toe faʻafouga:

  • Fa'ateleina pe fa'aitiitia le lautele o le fola o le fale o lo'o iai nei
  • Suia le maualuga o le fale
  • A'afia ai so'o se vaega o fa'avae o le fale
  • A'afia pe suia ai le malosi o le fausaga o le fale
  • A'afia pe suia se fuataga taua o le saogalemu e feso'ota'i ma le fale 

O faʻataʻitaʻiga o galuega e tuusaunoa mai se pemita e mafai ona aofia ai:

  • Toe faaleleia pe faafouina o laupapa tau ua faaleagaina
  • Toe fa'aleleia pe fa'afouina puipui, taualuga, po'o fola e le fa'aleagaina e le afi
  • Toe fa'aleleiina o le faleta'ele po'o le umukuka
  • Toe fa'afouina o tioata po'o le suiina o se fa'amalama e aunoa ma ni suiga i le fausaga
  • Toe faaleleia o vaega o taualuga i le fa'aaogaina o le fa'apipi'iina o le taualuga po'o le ufiufi o le taualuga

Manatua: o le suia atoa o vaega o le fale e lē o se toe faaleleia, faafouga po o le tausiga ma e tatau ona taulimaina o se suiga.

E tuusaunoa ni suiga i se fale mai le manaʻomia o se pemita faufale pe afai o le galuega faufale e:

  • E leai se aafiaga leaga i le malosi o le fausaga o le fale, ma e le aofia ai:
    • O le faʻateleina poʻo le faʻaitiitia o le lautele o le fola poʻo le maualuga o le fale
    • Fa'apipi'iina po'o le suia o fa'avae
    • O le aveeseina po o le suia o soʻo se elemene o le fale o loʻo fesoasoani i le lagolagoina o soʻo se isi elemene o le fale
  • E le fa'asolo atu i tua atu o le fa'atulagaga o le auala
  • E le afaina ai le saogalemu o tagata lautele po'o i latou o lo'o nonofo i le fale
  • E le o aofia ea galuega o loʻo faia i luga, pe fesoʻotaʻi ma, se fale i le Heritage Register e tusa ai ma le uiga o le Heritage Act 2017?
  • E lē o se galuega e fesoʻotaʻi ma, ma o le a lē afaina ai, se fuataga taua o le saogalemu e fesoʻotaʻi ma le fale

Ou te fia talepeina se fale po o se fale tele

E te manaʻomia se pemita e talepe ai se fale ma le tele o fale. E tatau i le tagata e faia le galuega talepe ona resitalaina lelei ma ia iai le gafatia e faatino ai le galuega talepe.

O le talepeina o se fale tu sa'oloto Vasega 10 (e pei o le faletaavale tumaoti, faletaavale ta'avale, fale teu oloa, pa, puipui taofi, vaita'ele ma fale puipui tumaoti mo afi vao) e tuusaunoa mai le mana'omia o se pemita fau fale pe afai:

  • E le'i fausia i maa; ma
  • E le sili atu i le 40m2 le lautele o le fola; ma
  • E le afaina ai le saogalemu o tagata lautele po o i latou o loʻo nonofo i le fale; ma
  • E le o aofia ea galuega o loʻo faia i luga, pe fesoʻotaʻi ma, se fale i le Heritage Register i totonu o le uiga o le Tulafono o Measina 2017

Fa'apa ma Fa'apaologa

E manaʻomia se pemita fau fale mo fogafale ma faapaologa e faʻapipiʻi i se fale e pei o se fale poʻo se vaitaʻele, e tusa lava po o le a le telē. E manaʻomia se pemita fau fale mo fogafale tuʻueseese e maua ai se faʻaleleiga i se fale.

Faletaavale, Fale teuoloa, Faletaavale ma Fale e Lē Nonofo ai

E lē manaʻomia se pemita fau fale mo fale teu oloa, pā taʻavale, faletaavale tumaoti ma isi fale e lē mafai ona nonofo ai Vasega 10a pe afai:

  • E itiiti ifo i le 10m2 le lautele atoa o le fola; ma
  • O le maualuga o le fale e itiiti ifo i le 3m, pe itiiti ifo i le 2.4m pe a tu i totonu o le 1m mai le tuaoi o le fanua; ma
  • E lē o toe mamao atu i luma o le fanua nai lo le fale e feso’ota’i i ai PE ua tu’u i tua i le itiiti ifo i le 9m mai le alatele i luma, ma le 2m mai le alatele i autafa; ma
  • E le'i fausia i maa

Fuga

E tuusaunoa pa mai se pemita faufale pe afai:

  • e lē sili atu i le 2 mita le maualuga; ma
  • Afai e i totonu o le 3 mita mai se auala (vagana ai se alalaupapa, auala savali, ala vai po'o se auala sa'o) e maualuga atu i le 1.5 mita ma e le'i fausia i maa, sima po'o se mea fa'apena; ma
  • Afai e i totonu o le 3m mai se auala (vagana ai se alalaupapa, auala savali, ala vai poʻo se auala saʻo) e iai se maualuga e le sili atu i le 1.2m ua fausia i maa, sima poʻo se mea faapena; ma
  • Afai e i totonu ole 9m mai se nofoaga o le fetaulaiga o auala (e pei o poloka tulimanu) e maualuga atu ile 1m i luga ole auala savali

Fausiaina o se Faleoloa po o se Pisinisi

O le fa'afouina o se faleoloa po'o se nofoaga fa'apisinisi o le a mana'omia ai se Pemita Faufale pe afai o le galuega o lo'o aofia ai e le o aofia ai se tuusaunoaga i lalo o le fa'asologa 3 o Tulafono Fa'atonutonu Faufale 2018.

Mo se faʻataʻitaʻiga, soʻo se galuega e aofia ai le suia o se fausaga poʻo se elemene o le fausaga o se fale, puipuiga taua o le saogalemu, auala e alu ese ai ma auala e alu ese ai e manaʻomia ai se Pemita Faufale.

Suiga o le Faʻaaogaina o se Fale

E manaʻomia se Pemita Faufale pe a manaʻo se tagata poʻo se pisinisi e sui le faʻaaogaina o se fale. E mafua ona o fale ua mamanuina ma foliga mo lo latou faʻaaogaina muamua. Mo se faʻataʻitaʻiga, o fale e nonofo ai ni potu e sili atu ona tele mea faigaluega e puipuia ai mai le afi nai lo le tele o fale o aiga.

O faʻataʻitaʻiga masani e manaʻomia ai se pemita e aofia ai le suia o: 

  • O se fale o le aiga i se fale nofotumau
  • O se faletaavale i se fale teuteu lauulu
  • O se faleteuoloa i se nofoaga tapuaʻi
  • Mai se falegaosimea i se faletaalo
  • O se ofisa i se faleoloa
  • O se faleoloa i se pa po'o se nofoaga fa'amusika

E foliga mai fo'i e mana'omia ona e talosaga mo se pemita fuafuaga mo le suiga o le fa'aaogaina.

Puipui o loʻo taofia

O se pā e taofia ai le malosi e itiiti ifo i le 1000mm (1m) le maualuga e le manaʻomia ai se pemita faufale pe afai e le fesoʻotaʻi ma isi galuega faufale poʻo galuega puipuia o se fanua e tuaoi. A leai, o le a manaʻomia se pemita faufale.

Pergola, Fa'apaologa, Pusa Ta'avale ma Faleta'avale

O le pergola ua fa'amatalaina i Tulafono Fa'atonutonu o se fale tatala e leai se taualuga ae atonu e iai se ufiufi o mea e lalagaina matala e mafai ona sosolo i ai le vai. E le tatau ona fenumiai nei mea ma Verandahs, Carports po'o Garages. E le mana'omia se pemita fau fale mo se pergola pe afai: 

  • e lē sili atu i le 3.6 mita le maualuga; ma 
  • i le tulaga o se pergola e fesoʻotaʻi ma se fale Vasega 1, e le sili atu i luma o le fanua nai lo le 2.5m i luma o le puipui pito i luma o lena fale; ma 
  • i so'o se isi lava tulaga, e le o tu i luma atu o le fanua nai lo le puipui pito i luma o le fale lea e feso'ota'i i ai; ma 
  • e lē sili atu i le 20m2 le lautele o le fola.

Toe poloka, Toe fa'apipi'i ma fa'avae

O le toe fa'afo'isia po'o le fa'amae'aina o galuega fa'avae e mana'omia ai se pemita faufale. 

Toe fa'afouina o le taualuga

E te manaʻomia se pemita fau fale pe afai o loʻo e suia le mea e fai ai lou taualuga e pei o le suiina o se taualuga taʻi i se taualuga zinc poʻo se taualuga colorbond. Afai o loʻo e toe faʻaleleia pe sui mea e fai ai le taualuga, e pei o le suiina o se taualuga taʻi i ni taʻi fou, (e tutusa lava) ona e le manaʻomia lea o se pemita fau fale.

E manaʻomia sau Tusi Faamaonia o le Tausisia o Tulafono Faatonutonu i Paipa pe afai e sili atu i le $750 le tau o le galuega e faia e le faipaipa o le taualuga.

Panela o le La ma Isi Mea e Fa'apipi'i i le Taualuga

O le faʻapipiʻiina o paneta la i luga o le fale ua faʻavasegaina o se galuega fau fale aua e aofia ai le suia o se fale o loʻo iai.  

O mea e fa'apipi'i ai e ono a'afia ai fo'i le taualuga o lo'o iai nei i ni tulaga lelei. O tulaga eseese i totonu o le fale e aofia ai ufiufi o le taualuga, le maualuga o le taualuga, ituaiga o fa'avaa, lagolago ma avega o le matagi e mana'omia ona mafaufau i ai a'o le'i fa'apipi'iina.  

E tatau ona faia se iloiloga o le fausaga lagolago e se inisinia sivili ua resitara ina ia mafaufau i tulaga uma o le uta, faapipiiina, ma auala e faamautuina ai. 

Faitotoa ma Faʻamalama

E manaʻomia ona e talosaga mo se pemita fau fale pe afai:

  • O loʻo e faʻapipiʻiina se faitotoʻa fou
  • E manaʻomia e au faʻapipiʻiga ona e sui le taualuga poʻo le faʻalo o le fale
  • E te manaʻo e sui le lautele poʻo le maualuga o se faʻavaa o le faitotoʻa o loʻo iai nei
  • E te manaʻo e faʻapipiʻi se faʻamalama pito i luma poʻo se faʻamalama tulimanu

E le manaʻomia se pemita fau fale pe afai o loʻo e suia se faitotoʻa poʻo se faamalama i se ituaiga faitotoʻa poʻo se faamalama talitutusa ma e leai ni suiga i le fausaga e faia.

Ta'ele ma Spas

O le fausiaina po'o le fa'apipi'iina o vaita'ele ma spa e mafai ona taofia le loloto o le vai e sili atu ma le 300mm le loloto ma pa puipui saogalemu e feso'ota'i i ai e mana'omia ai se pemita faufale. I le fa'aopoopoga i se pemita faufale, e tatau i tagata e ona vaita'ele ma spa ona resitala a latou vaita'ele i le Fono ma tu'uina atu tusi fa'amaonia o le tausisia o tulafono e fa'amaonia ai ua fa'apipi'iina ma o lo'o tausia pea pa puipui saogalemu talafeagai.

E lē manaʻomia se pemita fau fale mo le suia poʻo le toe faʻaleleia o soʻo se vaega o se pa puipui saogalemu e faʻasaʻo ai se le tausisia o tulafono ua faʻailoa mai e se tagata asiasi i le vaitaʻele ma le spa seʻi vagana ua aofia ai i le galuega fau fale:

  • Suia pe suia le silia ma le 50% o le umi o loʻo iai nei o le pa puipui;
  • Suia pe suia pou po'o faavae o le pa puipui; pe
  • Faaaogaina o meafaitino e le masani ona faaaogaina mo le faamoemoega lava e tasi e pei o le meafaitino o loʻo suia
  • Fa'ateleina pe fa'aitiitia le umi po'o le lautele o lo'o si'omia e le pa puipui
  • Suia pe suia se pā e taofia ai le pa puipui

Fale malulu

E manaʻomia se pemita faufale mo fale teu oloa e sili atu i le 10m² le lautele o le fola.

O fale teu oloa e laiti ifo i le 10m² e le manaʻomia ni pemita faufale pe afai o le fale teu oloa:

  • e itiiti ifo i le 3m le maualuga, pe itiiti ifo i le 2.4m pe a i totonu o le 1m mai le tuaoi o le fanua
  • e fesoʻotaʻi ma se fale o se vasega ese i luga o le poloka lava e tasi - e pei o se fale nofo ai poʻo se fale ofisa
  • E lē o mamao atu i luma o le poloka nai lo le puipui pito i luma o le fale e fesoʻotaʻi i ai
  • e le'i fausia mai ma'a.  

A leai, o le a manaʻomia se pemita faufale.

O mea fa'avevela laupapa, mea fa'avevela suau'u malo ma paipa fa'asu'u

  • E lē manaʻomia se pemita faufale mo le faʻapipiʻiina o se masini faʻavevela laupapa pe afai o le faʻapipiʻiina o se galuega faufale tutoʻatasi (e lē o se vaega o galuega faufale lautele e manaʻomia ai se pemita).
  • Peita'i, e tatau ona faia le fa'apipi'iina e se fai paipa ua laiseneina. O lenei mea e fa'amautinoa ai ua fa'apipi'i lelei le masini fa'avevela ma le paipa e tusa ai ma le Tulaga Fa'atonuina a Ausetalia AS/NZS 2918.
  • A maeʻa le faʻapipiʻiina, talosagaina se tusi faʻamaonia o le tausisia o tulafono mai le fai paipa ua laiseneina. O lenei tusi faʻamaonia e faʻamaonia ai ua ausia e le faʻapipiʻiina manaʻoga uma faʻatulafonoina.   

Afai e te manaʻomia nisi faʻamatalaga, tagaʻi i:

https://www.vba.vic.gov.au/consumers/guides/wood-heaters-solid-fuel-heaters-flues

Tuuese

O faʻamatalaga o loʻo tuʻuina atu i luga o lenei itulau ua naʻo mo faʻamatalaga lautele ma taʻiala. O le tiutetauave a le tagata faitau le mauaina o fautuaga tutoʻatasi e uiga i soʻo se galuega faufale e aofia ai le faʻaaogaina o tulafono, se faʻatonuga faʻapitoa poʻo se tulaga faʻatulagaina o alamanuia e talafeagai ma o latou tulaga. O le faʻaaogaina e se tagata o faʻamatalaga o loʻo i luga o lenei itulau e le suitulaga i le mauaina o fautuaga tutoʻatasi.

E ui ina matou faia taumafaiga uma e faʻamautinoa ai o loʻo i ai i a matou punaoa faʻamatalaga saʻo i le aso na lolomiina ai, Greater Shepparton E leai se fa'amaoniga po'o se fa'amatalaga a le Fono a le Aai e fa'apea o mea ua ta'ua i luga e sa'oloto mai mea sese. I le tulaga e fa'atagaina e tulafono fa'atino, Greater Shepparton E le aofia e le Fono a le Aai, ana tagata faigaluega, sui ma faufautua soʻo se noataga mo soʻo se mea tuʻusaʻo, lē tuʻusaʻo, faʻafuaseʻi, faʻapitoa poʻo se mea e mafua mai i se tagata e mafua mai i le mauaina ma le faʻaaogaina o mea o loʻo taʻua i luga (e aofia ai soʻo se mea mai isi vaega o loʻo aofia i nei punaoa).

Faiga o le pemita

  1. Ia malamalama i lau galuega faatino

    A e amataina so'o se galuega faufale, e tatau ona e malamalama i mana'oga o pemita e fa'atatau i lau galuega. O le tele o galuega e mana'omia se pemita. O la matou vaega Pe Ou te Mana'omia se Pemita Faufale? o lo'o tu'uina atu ai fa'amatalaga lautele e uiga i mana'oga o pemita mo le tele o galuega. Pe mafai fo'i ona e siakiina Tulafono Fa'atonutonu Faufale 2018 mo mana'oga o lo'o iai nei i Victoria.

  2. Filifili se su'esu'ega fale

    Filifili pe e te faafaigaluegaina se su'esu'ega fale tumaoti pe fa'aaoga le Fono e fai ma au su'esu'ega fale. O su'esu'ega fale tumaoti ma le Fono e iai le pule e tu'uina atu ai pemita fau fale. E mafai ona maua se lisi o su'esu'ega fale tumaoti i luga o le upega tafa'ilagi a le Australian Institute of Building Surveyors.

  3. Tuuina atu faʻamatalaga talafeagai

    A e talosaga mo se pemita fau fale, e tatau ona e tuʻuina atu faʻamatalaga e lava mo lau suʻesuʻega e iloilo ai le talosaga. E fuafua i lau talosaga, e mafai ona aofia ai

    • Fa'amaoniga o le resitalaina o lau fau fale ma le Komiti Fa'afoe o Galuega Tau Fale 
    • Fa'amaoniga o le inisiua talafeagai a lau fau fale 
    • Tolu seti o fuafuaga fa'apolofesa ua tusia
    • O se kopi lata mai (e le sili atu i le 60 aso) o le tusi faamaonia o le pule o le fanua
    • Se kopi o le pemita fuafuaina, pe a manaʻomia
  4. Iloiloga o pemita

    A maeʻa ona tuʻuina atu faʻamatalaga uma e manaʻomia, o le a toe iloilo e lau suʻesuʻega fale lau talosaga. E mafai e lau suʻesuʻega ona faʻamaonia pe teena lau pemita. Afai e faʻamaonia, e mafai ona amata le fausiaina e tusa ai ma soʻo se tuutuuga o le pemita. Afai e teena, e mafai ona e maua le avanoa e sui ai lau talosaga ina ia ogatasi ma Tulafono Faatonutonu o Fale.

  5. Asiasiga

    A maeʻa ona tuʻuina atu lau pemita fau fale, o le a faia asiasiga a lau suʻesuʻega i lau fale i laʻasaga eseese. Mo se fale fou, o nei laʻasaga e masani ona aofia ai:

    • A'o le'i sasa'aina se laupapa po'o le tu'uina o fa'avae
    • A maeʻa le faʻavaa
    • A maeʻa galuega faufale uma
    • So'o se isi taimi e manatu e mana'omia e lau su'esu'ega

    E mafai e lau su'esu'ega ona tu'uina atu ni fa'atonuga tusitusia i lau fau fale pe a mae'a nei asiasiga, lea e tatau i lau fau fale ona mulimuli ai. Mo nisi fa'amatalaga e uiga i le la'asaga o le asiasiga, fa'amolemole taga'i i le VBA's Building Practice Note.

  6. Tusi Faamaonia o le Nofoia

    E mafai ona e talosaga i lau su'esu'ega fale e tu'uina atu se tusi fa'amaonia o le nofoia po'o se tusi fa'amaonia o le asiasiga mulimuli pe a mae'a lau galuega.

    Atonu e manaʻomia muamua e lau suʻesuʻega fale ona faʻamaonia tusi faʻamaonia mai tagata tomai faapitoa o loʻo aʻafia i lau galuega. O tusi faʻamaonia o le nofoia e te maua ai le aia tatau faaletulafono e nofoia ai lou fale ma e tatau ona teuina mo le lumanaʻi.

E mafai e le VBA ona tuʻuina atu faʻamatalaga e uiga i le faagasologa o le fausiaina, faʻafaigaluegaina o se tagata faʻapitoa i le fausiaina o fale poʻo le avea ma se pule-faufale. E pulea foʻi e le VBA feeseeseaiga ma fau fale poʻo fai paipa.

Mo nisi fa'amatalaga e uiga i fa'amatalaga ma auaunaga o lo'o ofoina mai e le VBA, asiasi i le upega tafa'ilagi a le VBA.

Fa'afeso'ota'i le 'au Faufale

Manaomia se fesoasoani i se fesili e uiga i le fausiaina o fale pe e te fia talanoa ma se Ofisa o le Ofisa o le Fausiaina o Fale?
E avanoa taimi atofaina mai le Aso Gafua i le Aso Faraile, 8.45am i le 4.15pm.

E mafai ona e fa'atulaga se taimi atofaina:

  • i le telefoni atu i le (03) 5832 9700
  • e ala ile imeli fono@shepparton.vic.gov.au
  • pe fa'afeso'ota'i sa'o i ofisa o le Fono, 90 Welsford Street, Shepparton